تێگەیشتن لە ئانجینا: ئازاری سنگ، نیشانەکانی هۆشداری، و ئەوەی پێویستە بیزانیت
ئانجینا ئازار یان ناڕەحەتی سنگە کە بەهۆی کەمبوونەوەی ڕۆیشتنی خوێن بۆ دڵ ڕوودەدات. دەکرێت نیشانەیەکی هۆشداری جەڵتەی دڵ بێت و هەرگیز نابێت پشتگوێ بخرێت.
ئانجینا، کە بە ئانجینا پێکتۆریس ناسراوە، نەخۆشی نییە بەڵکو نیشانەیەکە — ئاماژەیەک لە دڵتەوە کە بەشی پێویست خوێنی پڕ لە ئۆکسجین پێ ناگات. ئەمە کاتێک ڕوودەدات کە ئەو خوێنبەرانەی خوێن بۆ دڵ دابین دەکەن تەسک دەبن یان دەگیرێن، زۆرجار بەهۆی نەخۆشی خوێنبەرەکانی دڵ. ناڕەحەتییەکە دەکرێت وەک پەستان، توندی، گوشان، قورسایی، یان هەستی سووتان لە سنگدا هەست پێبکرێت. هەندێک کەس بە هەڵە وەک ترشەڵۆکی یان هەرسنەکردن تەماشای دەکەن. ئانجینا دەکرێت چەند ڕۆژ یان هەفتەیەک پێش جەڵتەی دڵ دەربکەوێت، ئەمەش وای لێدەکات نیشانەیەکی هۆشداری هەرە گرنگ بێت.
چوار جۆری سەرەکی ئانجینا هەیە، و زانینی جیاوازییەکانیان دەتوانێت یارمەتیت بدات لە تێگەیشتنی ئەوەی جەستەت چی پێتدەڵێت. ئانجینای جێگیر شێوازێکی چاوەڕوانکراوی هەیە — بەزۆری لەکاتی چالاکی جەستەیی یان فشاردا ڕوودەدات و دوای چەند خولەکێک پشوو یان دەرمان نامێنێت. ئانجینای ناجێگیر مەترسیدارترە؛ دەکرێت بەبێ هۆشداری ڕووبدات، تەنانەت لەکاتی پشوودا، و ڕەنگە زیاتر لە ١٥ خولەک بخایەنێت بەبێ ئەوەی پشوو یان دەرمان کاریگەری هەبێت. ئانجینای مایکرۆڤاسکولار زیاتر لە ئانجینای جێگیر دەخایەنێت و لەکاتی هەوڵدان یان فشاردا ڕوودەدات، لەکاتێکدا ئانجینای پرینزمیتاڵ، بەزۆری لەکاتی خەوتن یان پشوودا ڕوودەدات بەهۆی گرژبوونی کاتی خوێنبەرەکانی دڵ.
ئانجینا هەمیشە وەک ئازارێکی تیژ هەست ناکرێت. زۆر کەس ناڕەحەتییەکی ناڕوون، توندی، یان هەستی قورسایی لەسەر سنگ باسدەکەن. هەستەکە دەکرێت لە سنگەوە بۆ شەویلگە، ددان، شان، قۆڵ، یان پشت بڵاوببێتەوە. هەروەها دەکرێت ئارەقەکردن، سەرگێژبوون، هێڵنجدان، بێتوانایی، یان هەستی دڵەڕاوکێ کە شتێکی جیدی ڕوودەدات هەست پێبکەیت. دابینکەرانی تەندروستی هەندێک جار ئانجینا لەسەر پێوەرێک لە یەک تا چوار پۆلێن دەکەن — لە نیشانە سووکەکان کە تەنها لەکاتی هەوڵدانی زۆردا دەردەکەون تا نیشانە توندەکان کە تەنانەت لەکاتی پشوودا ڕوودەدەن.
باوترین هۆکاری ئانجینا نەخۆشی خوێنبەرەکانی دڵە، کە تێیدا چەوری کە پلاک پێیدەوترێت لەناو خوێنبەرەکاندا کۆدەبێتەوە و ڕۆیشتنی خوێن سنووردار دەکات. بەڵام حاڵەتی تریش دەتوانن ئانجینا دروستبکەن. نەخۆشی مایکرۆڤاسکولاری دڵ کاردەکاتە سەر خوێنبەرە وردەکانی دڵ، لەکاتێکدا گرژبوونی خوێنبەرەکانی دڵ دەبێتە هۆی ئەوەی خوێنبەرەکان لەناکاو توند ببنەوە و دواتر ئارام ببنەوە. ئەم حاڵەتانە دەکرێت لەگەڵ یان بەبێ گیرانی بەرچاو لە خوێنبەرە سەرەکییەکانی دڵ ڕووبدەن.
چەندین هۆکار ئەگەری تووشبوونت بە ئانجینا زیاتر دەکەن. تەمەن ڕۆڵێکی هەیە — پیاوانی سەرووی ٤٥ ساڵ و ئافرەتانی سەرووی ٥٥ ساڵ مەترسییەکی زیاتریان هەیە. هۆکارە نەریتییەکانی مەترسی بۆ نەخۆشی دڵ، وەک پەستانی خوێنی بەرز، کۆلیستڕۆڵی بەرز، جگەرەکێشان، شەکرە، قەڵەوی، و مێژووی خێزانی نەخۆشی دڵ، هەروەها مەترسی زیاددەکەن. هۆکاری دیکە بریتین لە کەمخوێنی توند، نەخۆشی دەرگاکانی دڵ، سستبوونی دڵ، و بەرکەوتنی دووکەڵی جگەرە یان ماددە هۆشبەرەکان.
چارەسەری ئانجینا دوو ئامانج دەگرێتەوە: کەمکردنەوەی نیشانەکان کاتێک ڕوودەدەن و چارەسەرکردنی هۆکاری بنەڕەتی. پزیشکەکەت دەکرێت نایترۆگلیسیرین بۆت بنووسێت بۆ ئەوەی خێرا هێرشێک بوەستێنێت — ئەم دەرمانە خوێنبەرەکان ئارامدەکاتەوە و ڕۆیشتنی خوێن بۆ دڵ باشتردەکات. بۆ چارەسەری درێژخایەن، بێتا بلۆکەرەکان، بلۆکەری کەناڵی کالسیۆم، یان نایترەیتە درێژخایەنەکان بەکاردەهێنرێن. لە هەندێک حاڵەتدا، ڕێکارێک وەک بالۆنکێشان بە ستێنت یان نەشتەرگەری هەڵگەڕاندنی خوێنبەری دڵ پێویستدەبێت بۆ کردنەوە یان ڕێڕەو گۆڕینی خوێنبەرە گیراوەکان. گۆڕینی شێوازی ژیانیش هێزی یەکسانی هەیە: پەیڕەوکردنی خۆراکێکی تەندروست بۆ دڵ، چالاکبوونی جەستەیی لە سنووری سەلامەتدا، وازهێنان لە جگەرەکێشان، و کۆنترۆڵکردنی فشار دەتوانن بەشێوەیەکی بەرچاو هێرشەکانی ئانجینا کەمبکەنەوە.
هەرگیز نابێت ئازاری سنگ بە سووکی تەماشابکرێت. ئەگەر ناڕەحەتی سنگێکی نوێ، خراپتربوو، یان ڕووننەکراوەتەوە هەست پێدەکەیت، یەکسەر یارمەتی پزیشکی بگەڕە. پەیوەندی بە خزمەتگوزاری فریاکەوتن بکە ئەگەر نیشانەکانی جەڵتەی دڵت هەیە — وەک پەستانی توندی سنگ، ئارەقەکردنی زۆر، هێڵنجدان، یان کورتی هەناسە — یان ئەگەر ئانجینا جێگیرەکەت لەناکاو زیاتر بوو یان توندتر بوو یان بە پشوو نەڕۆیشت. ئانجینا زمانی دڵتە کە پێتدەڵێت شتێک هەڵەیە. گوێگرتن لەو ئاماژەیە و خێرا کاردانەوە دەتوانێت ژیانت ڕزگاربکات.
